دوره تیموریان (۱۳۷۰–۱۵۰۷ میلادی)¶
زمینه تاریخی و فرهنگی¶
امپراتوری تیموری که توسط تیمور لنگ، فاتح ترک-مغول تأسیس شد، در ابتدا ویرانیهای گستردهای به بار آورد. با این حال، جانشینان تیمور، به ویژه شاهرخ و همسرش گوهرشاد، و بعدها سلطان حسین بایقرا در هرات، از بزرگترین حامیان فرهنگ فارسی در تاریخ بودند.
هرات به پایتخت بلامنازع فرهنگی جهان فارسیزبان تبدیل شد. دربارهای تیموری محیطی را پرورش دادند که در آن شعر، نگارگری (مینیاتور)، خوشنویسی و موسیقی به طور عمیقی در هم تنیده بودند. این دوره نمایانگر اوج فرهنگ درباری ایرانیمآب است که با ثروت عظیم، سلیقههای پیراسته و قدردانی عمیق برای زیباییشناسی و جستجو فکری مشخص میشود.
اهمیت ادبی¶
دوره تیموری به عنوان عصر طلایی غزل فارسی شناخته میشود. زبان شعر به طور باورنکردنی صیقلخورده، موسیقیایی و لایهلایه با معانی دوپهلو شد.
در حالی که اوایل این دوره شاهد کمال سنتهای عرفانی و غنایی بود که در دوره ایلخانی پایهگذاری شده بود، اواخر دوره تیموری ظهور سبک هندی را دید. این سبک جدید استعارههای پیچیدهتر، مفاهیم انتزاعیتر و تمرکز بر عمق فکری به جای بیان صرفاً احساسی را معرفی کرد. علاوه بر این، این دوره شاهد تدوین مجموعههای عظیم و تذکرههای شاعران بود که قانون ادبیات فارسی را رسمی کرد.